Geri dönüştürülmüş plastiğin kullanımındaki zorluklar ve bu zorluklara nasıl yanıt veriyoruz

Unilever olarak, tüketim sonrası geri dönüştürülmüş plastik (PCR) kullanımımızı artırarak saf plastik ayak izimizi azaltmak için çalışıyoruz. Bu yılın sonuna kadar ambalajlarımızda %25 PCR kullanımına ulaşmayı ve sattığımızdan daha fazla plastik ambalajı toplamak ve işlemek hedefimiz var.

Geri dönüştürülmüş plastiğe geçiş, ilk bakışta basit bir malzeme değişimi gibi görünse de, gerçekte pek çok nedenle son derece karmaşık bir süreç. Bunun nedenlerini anlamak için Global Ar-Ge ve Satın Alma Sürdürülebilirliği ekiplerimizden Dion Moran ve Severine Mongauze ile konuştuk.

Geri dönüştürülmüş plastiğe geçiş neden önemli?

Dion: Geri dönüştürülmüş plastik kullanımı, ambalajların toplanması ve geri dönüştürülmesine olan talebi artırır. Bu da arzı destekleyerek plastiğin doğaya karışmak yerine döngü içinde kalmasına yardımcı olur. Daha hafif ambalajlar, alternatif malzemeler ve yeniden kullanım–dolum modelleriyle birlikte geri dönüştürülmüş plastiğin ölçeklendirilmesi, saf plastik kullanımımızı azaltmanın temel unsurlarından biri.

Severine: Geri dönüştürülmüş plastik, fosil yakıtlardan üretilen saf plastiğe kıyasla genellikle daha düşük bir karbon ayak izine sahiptir. Bu da hem atığı hem de sera gazı emisyonlarını azaltmak için önemli bir fırsat sunar. Ayrıca geri dönüştürülmüş plastik kullanımı, ambalajlarda geri dönüştürülmüş içerik zorunlulukları getiren artan regülasyonlara uyumu da destekler.

Plastik geri dönüşümü nasıl çalışır?

Severine: Kullanılmış plastikler toplanır, ayrıştırılır ve temizlenir; ardından eritilerek pul ve granül hâline getirilir ve yeni ürünlere dönüştürülür. Çoğu plastik mekanik olarak geri dönüştürülür; ancak ileri düzey yöntemler de mevcuttur. Atık yönetim hizmetlerinden toplayıcılara, aracılardan geri dönüştürücülere kadar değer zincirinin her halkası bu süreçte kritik bir rol oynar.

Dion: Tüm geri dönüştürülmüş plastikleri titizlikle test ediyoruz; böylece yeni plastikle aynı performansı göstermesini ve aynı güvenlik ile performans standartlarını karşılamasını sağlıyoruz. Bu son derece teknik bir tedarik ve inovasyon süreci; bu nedenle tedarik zincirimizle yakın iş birliği büyük önem taşıyor.

Unilever geri dönüştürülmüş plastik konusunda ne gibi ilerlemeler kaydetti?

Dion: 2019’dan bu yana saf plastik kullanımımızı %23 azalttık ve plastik ambalajlarımızın %21’inden fazlası artık geri dönüştürülmüş plastikten üretiliyor. Hellmann’s, Dove ve OMO gibi birçok güçlü markamız yüksek oranlarda geri dönüştürülmüş plastik içeriyor.

Severine: Geri dönüştürülmüş plastik kullanımını ölçeklendirmemiz ve fiziksel toplama faaliyetlerimiz sayesinde, 2024 yılında plastik ambalaj ayak izimizin %93’ünü topladık ve işledik. Yerel iş birlikleri ve Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) programlarına katılım yoluyla toplama faaliyetlerini desteklemeye devam ediyor; kullanım alanlarımızı genişletmek için yeni malzeme ve teknolojileri sürekli test ediyoruz.

Geri dönüştürülmüş plastik kullanımını ölçeklendirmedeki en büyük zorluklar neler?

Severine: Yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş plastik için tedarik sağlamak. Sınırlı talep ve arz ile karmaşık pazar dinamikleri, geri dönüştürülmüş plastiği saf plastikten daha pahalı hâle getiriyor. Bu nedenle EPR gibi iyi tasarlanmış regülasyonlar ve yeni geri dönüşüm teknolojileri çok önemli; çünkü toplama, ayrıştırma ve geri dönüşüm altyapısını teşvik ederek arzı iyileştiriyorlar.

Dion: Geri dönüştürülmüş plastiği saf plastiğin yerine kullanmak, basit bir değişim değil; karmaşık bir teknik zorluk. Geri dönüştürülmüş plastiğin kalitesi, nasıl toplandığına, ayrıştırıldığına ve işlendiğine bağlı olarak büyük ölçüde değişiyor. Gıda, güzellik ve kişisel bakım ambalajlarında geri dönüştürülmüş plastiğin, saf plastikle aynı güvenlik, performans ve yasal standartları karşılaması gerekiyor.

Bu zorluklar ambalajlarda pratikte nasıl etkiler yaratıyor?

Severine: Bunlardan biri renk. En yüksek kaliteye sahip, gıda temasına uygun geri dönüştürülmüş plastik bile birkaç kez işlendiğinde gri bir görünüme sahip olabiliyor. Tedarik sıkıntıları nedeniyle Hellmann’s mayonez şişelerinde kullandığımız geri dönüştürülmüş plastik reçinesini değiştirdiğimizde, birçok tüketici gri ton nedeniyle üründe bir sorun olduğunu düşündü. Değişikliği açıklayan etiketler ekledik; ancak bu durum, ambalaj estetiği ve renklerin ne kadar önemli olduğunu bize bir kez daha hatırlattı.

Dion: Bu bir denge meselesi. Bir malzeme daha sürdürülebilir olabilir; ancak ürünü korumuyorsa ya da tüketiciye doğru hissi vermiyorsa işe yaramaz. Örneğin Domestos’ta, güçlü formülün ambalajın bütünlüğünü ve güvenliğini etkilemediğinden emin olmamız gerekiyor. Deodorant stickleri gibi karmaşık ambalaj bileşenlerinde ise, üretim sürecini optimize etmek ve yüzey kusurlarını ortadan kaldırmak için tedarikçilerimizle yakın çalışıyoruz.

Unilever bu zorlukların üstesinden nasıl geliyor?

Severine: Tedarik akışlarını güvence altına almak için 60’tan fazla tedarikçiden oluşan ağımızla birlikte çalışıyoruz. Teknik uzmanlarımızı tedarikçi ilişkilerine entegre ederek teknik sorunları birlikte çözüyor ve yeni geri dönüşüm ile üretim süreçlerini ortaklaşa geliştiriyoruz. ABD, Kanada ve Brezilya’da; gri ton sorununu aşmak ve şeffaf ambalajlar üretmek için ayırma, temizleme ve reçine harmanlama alanlarında yeni yetkinlikler geliştirdik. Sonuç olarak, bu pazarlarda %50–100 geri dönüştürülmüş plastik içeren Hellmann’s sıkma şişeleri ve kavanozlarını hayata geçiriyoruz. Bu dönüşüm, yaklaşık 17.000 ton saf plastiğin kullanımını şimdiden ortadan kaldırdı.^[a]

Dion: Global Ambalaj Ar-Ge Merkezimizde, malzeme bilimcilerimiz geri dönüştürülmüş plastiği moleküler düzeyde anlamak için ileri test yöntemleri ve davranış ile renk tahmini yapmak için dijital araçlar kullanıyor. Bu sayede prototiplere olan ihtiyaç ortadan kalkıyor ve geliştirme süresi kısalıyor. Pilot ölçekli test tesisimiz olan Gelişmiş Üretim Merkezimizde ise, pazara sunmadan önce malzeme ve tasarımlarımızı sanal ortamda optimize ediyoruz. Bu da fiziksel testler ve fabrika denemeleri ihtiyacını daha da azaltıyor.

Sürdürülebilir ambalaj çözümlerinin geleceğinde sizi en çok ne heyecanlandırıyor?

Dion: Geri dönüşüm teknolojileri hızla gelişiyor ve kalite ile verimliliği artırmak için yeni fırsatlar sunuyor. Bunları ölçeklendirmek için değer zinciri genelinde inovasyon ve iş birliğine, ayrıca talebi artıracak, benimsenmeyi hızlandıracak ve yaygın uygulama için gerekli altyapıyı oluşturacak regülasyonlara ihtiyaç var. Bu alandaki ivmenin giderek güçlenmesi beni heyecanlandırıyor.

Severine: Atık zekâsı araçları ve yapay zekâ, ambalajların nasıl ayrıştırılıp geri dönüştürüldüğüne dair gerçek zamanlı içgörüler sunarak oyunun kurallarını değiştirebilir. Tüm yeni teknolojilerde olduğu gibi, etki yaratabilmesi için daha yaygın kullanım ve destekleyici politikalar gerekiyor. Henüz yolun başındayız, ancak son derece heyecan verici bir alan.